Wodowskazy

Jak działa pomiar poziomu wody?

Każdy punkt pomiarowy (wodowskaz) wyposażony jest w łatę wodowskazową lub jej elektroniczny odpowiednik i skalę, od której odczytuje się stan wody w centymetrach.

Kluczowe jest to, że pomiar nie zaczyna się od poziomu morza, lecz od lokalnie ustalonego zera wodowskazu.

Czym jest „zero wodowskazu”?

Zero wodowskazu to umownie przyjęty początek skali pomiarowej, ustalony tak, aby:

• nie występowały ujemne stany wody,

•  możliwy był pomiar zarówno niskich, jak i wysokich stanów.

Dlatego skala (np. 0–5 lub 0–6 m) nie oznacza wysokości od morza.

Co oznacza „rzędna zera wodowskazu –5,04 m n.p.m.”?

To jest najczęstsze źródło nieporozumień.

Zapis "rzędna zera wodowskazu: –5,04 m n.p.m." - to charakterystyka punktu pomiarowego Tujsk - Szkarpawa 54.2841700 N19.1383343 E

oznacza, że zero skali łaty leży 5,04 m poniżej średniego poziomu morza (NAP). Przypomnijmy, że nie oznacza, że poziom morza jest „–5 m”.

Jest to geodezyjna informacja, gdzie w przestrzeni znajduje się punkt „0” skali pomiarowej.

Jak policzyć poziom morza i o ile od tego poziomu morza wzrósł poziom wody w rzece czyli od poziomu morza do stanu ostrzegawczego 570 cm..

Jeśli:

•  stan ostrzegawczy = 570 cm,

• rzędna zera = –5,04 m n.p.m. (czyli 504 cm),

to:

•  poziom morza na tej łacie odpowiada 504 cm,

•  570 − 504 = 66 cm.

Oznacza to, że poziom wody znajduje się 66 cm powyżej średniego poziomu morza (NAP) w rejonie tego konkretnego wodowskazu.

Nie oznacza to, że woda „podniosła się o 570 cm nad poziom morza”.

Dlaczego zera są różne w różnych punktach?

Każdy wodowskaz ma indywidualnie ustalone zero, ponieważ zależy ono od:

• lokalnych warunków hydrologicznych,

• geometrii koryta,

• zakresu spodziewanych wezbrań,

• stabilnych punktów montażu.

Zero jest następnie geodezyjnie powiązane z państwową siecią geodezyjną, przy użyciu reperów (stałych punktów odniesienia, np. na mostach czy budynkach).

Kronsztad i Amsterdam – to już ciekawostka historyczna

W przeszłości (od 1960 r.) rzędne zer wodowskazów odnosiły się do układu Kronsztad - średni poziom Bałtyku. Obecnie (od 2024 r) Polska stosuje układ europejski Amsterdam (NAP – Normaal Amsterdams Peil), oparty na średnim poziomie Morza Północnego.

Różnica między tymi układami wynosi około 13–21 cm w zależności od miejsca usytuowania wodowskazu.

Zmiana układu nie wymagała wymiany ani przesuwania łat wodowskazowych, została uwzględniona poprzez korektę w dokumentacji geodezyjnej.