Kazimierz Cebulak (1927–2015)
Inżynier, uczony i znawca Żuław
Kazimierz Cebulak był najwybitniejszym znawcą Żuław delty Wisły oraz jednym z najważniejszych specjalistów w zakresie melioracji i gospodarki wodnej w Polsce powojennej. Łączył wiedzę inżynierską z głęboką refleksją humanistyczną i regionalną. Był współzałożycielem Zrzeszenia Kaszubskiego, aktywnym działaczem społecznym i autorem prac, które do dziś stanowią podstawę rozumienia funkcjonowania Żuław.
Jako inżynier hydrotechnik odegrał kluczową rolę w projektowaniu systemów melioracyjnych i zabezpieczeń przeciwpowodziowych Żuław. Jako badacz i publicysta przywracał pamięć o historii delty Wisły, jej mieszkańcach oraz o trudnych doświadczeniach XX wieku. Pozostał wierny zasadzie, którą często powtarzał:
„Zapewnić rzekom przestrzeń, a ludziom bezpieczeństwo.”
Był też autorem powiedzenia „Żuławy nie znoszą bylejakości” (przyp. red)
Kalendarium życia i działalności
1927 – urodził się 4 grudnia w Skarszewach, w rodzinie urzędnika skarbowego.
1937 – przeprowadzka do Kartuz; młodość związana z Kaszubami i harcerstwem.
1945 – praca jako technik mierniczy przy parcelacji majątków ziemskich.
1947 – matura w Liceum Ogólnokształcącym w Kartuzach.
1951 – dyplom inżyniera budownictwa wodnego (regulacja rzek i budowa kanałów) w Poznaniu.
1952 – ślub z Alicją Gołębiewską.
1955 – wydanie podręcznika „Budownictwo wodne i regulacja rzek” dla techników wodno-melioracyjnych.
1957 – współzałożyciel Zrzeszenia Kaszubskiego.
1960 – współtwórca i generalny projektant systemów wodno-melioracyjnych Żuław delty Wisły.
1963 – publikacja dwutomowego dzieła „Budownictwo wodne” (podręcznik akademicki).
1964–1965 – roczny staż naukowy w USA (University of Illinois), badania delty Missisipi i polderów Nowego Orleanu.
1977 – obrona doktoratu na Politechnice Gdańskiej: „Kompasacja polderów jako proces rozwojowy układów wodno-melioracyjnych na przykładzie Żuław delty Wisły”.
1991 – przejście na emeryturę; dalsza praca ekspercka i doradcza.
2010 – publikacja książki „Delta Wisły powyżej i poniżej poziomu morza”.
2015 – śmierć 25 października w Gdańsku; pochowany w Kartuzach.
Kazimierz Cebulak był generalnym projektantem gospodarki wodnej Żuław, autorem licznych projektów hydrotechnicznych, ekspertyz i planów rozwoju delty Wisły. Jego prace miały charakter długofalowy – traktował Żuławy jako system wymagający wiedzy, pokory i ciągłej troski.
Równolegle działał jako regionalista i publicysta. Publikował m.in. w „Pomeranii”, „Jantarowych Szlakach” i innych czasopismach, podejmując tematy historii Żuław, losów menonitów, robotników przymusowych oraz więźniów obozu Stutthof. Był jednym z nielicznych inżynierów-humanistów, którzy potrafili łączyć analizę techniczną z refleksją nad kulturą i pamięcią miejsca.
Część jego spuścizny została przekazana do Muzeum Żuławskiego oraz Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie.
Józef Borzyszkowski,
„Kazimierz Cebulak (1927–2015) – najwybitniejszy znawca Żuław, współzałożyciel Zrzeszenia Kaszubskiego”,
Acta Cassubiana, t. 18, 2016, s. 430–436.