Jak odczytywać poziom wody w rzekach

Jak czytać odczyty poziomu wody w rzece

Pomiary poziomu wody w rzekach wykonuje się po to, aby śledzić wzrost i opadanie wody oraz określać stany ostrzegawcze i alarmowe, które uruchamiają odpowiednie procedury w służbach i centrach zarządzania kryzysowego.

Jak działa pomiar poziomu wody?

Każdy punkt pomiarowy (wodowskaz) wyposażony jest w łatę wodowskazową lub jej elektroniczny odpowiednik, skalę, od której odczytuje się stan wody w centymetrach. Kluczowe jest to, że pomiar nie zaczyna się od poziomu morza, lecz od lokalnie ustalonego zera wodowskazu. „Zero wodowskazu”? to umownie przyjęty początek skali pomiarowej, ustalony tak, aby:

• nie występowały ujemne stany wody,

• możliwy był pomiar zarówno niskich, jak i wysokich stanów.

Dlatego skala (np. 0–5 lub 0–6 m) nie oznacza wysokości od morza. Co oznacza „rzędna zera wodowskazu –5,04 m n.p.m.” (to rzędna stacji pomiarowej Tujsk Szkarpawa)? To jest najczęstsze źródło nieporozumień. Zapis: rzędna zera wodowskazu: –5,04 m n.p.m  oznacza, że:

• zero skali łaty leży 5,04 m poniżej średniego poziomu morza (NAP),

• nie oznacza, że poziom morza jest „–5 metrów”.

Jest to geodezyjna informacja, gdzie w przestrzeni znajduje się punkt „0” skali pomiarowej. Przykład – jak to policzyć poprawnie jeśli np. stan ostrzegawczy = 570 cm (przypadek stacji pomiarowej Tujsk Szkarpawa),  rzędna zera = –5,04 m n.p.m. (czyli 504 cm), to poziom morza na tej łacie odpowiada 504 cm, 570 − 504 = 66 cm. Oznacza to, że poziom wody znajduje się 66 cm powyżej średniego poziomu morza (NAP) w rejonie tego konkretnego wodowskazu. Nie oznacza to, że woda „podniosła się o 570 cm od morza”.

Dlaczego zera są różne w różnych punktach?

Każdy wodowskaz ma indywidualnie ustalone zero, ponieważ zależy ono od:

• lokalnych warunków hydrologicznych,

• geometrii koryta,

• zakresu spodziewanych wezbrań,

• stabilnych punktów montażu.

Zero jest następnie geodezyjnie powiązane z państwową siecią geodezyjną, przy użyciu reperów (stałych punktów odniesienia, np. na mostach czy budynkach, najczęściej to metalowe trzpienie wkręcone na stałe w mur).

Kronsztad i Amsterdam – ciekawostka historyczna

W przeszłości rzędne zer wodowskazów odnosiły się do układu Kronsztad (średni poziom Bałtyku). Obecnie Polska stosuje układ europejski Amsterdam (NAP – Normaal Amsterdams Peil), oparty na średnim poziomie Morza Północnego. Różnica między tymi układami wynosi około 13–21 cm w zależności od miejsca. Zmiana układu nie wymagała wymiany ani przesuwania łat wodowskazowych, została uwzględniona poprzez korektę w dokumentacji geodezyjnej.