Embedded Files
Jak działają wrota przeciwsztormowe na ujściu Tugi?
opracowanie zulawynafali.pl grudzień 2025
● O bezpieczeństwie Nowego Dworu Gdańskiego i nie tylko
● Wrota przeciwsztormowe na ujściu Tugi – jak są zbudowane?
● Kiedy i dlaczego wrota się zamykają
● Kiedy wrota się otwierają?
● Co, jeśli wrota są zamknięte, a poziom wody w Tudze rośnie?
● Czy to oznacza pełne bezpieczeństwo?
● Inne wrota przeciwpowodziowe na Żuławach
● Ciekawostka z historii
● Metryczka techniczna i fi nansowa
● Gdzie szukać więcej informacji?
O bezpieczeństwie Nowego Dworu Gdańskiego i nie tylko
Mieszkańcy Nowego Dworu Gdańskiego dobrze wiedzą, że życie na Żuławach ma swoje uroki, ale wiąże się też z realnymi zagrożeniami. Jednym z nich są sztormy i cofka – zjawisko, w którym silny wiatr od strony Bałtyku i Zalewu Wiślanego „wpycha” wodę w górę rzek i kanałów. Aby chronić miasto i okoliczne tereny, przy ujściu rzeki Tugi do Szkarpawy działają wrota przeciwsztormowe. Obok wałów przeciwpowodziowych i przepompowni są one jednym z kluczowych elementów systemu ochrony przeciwpowodziowej Nowego Dworu Gdańskiego.
Wrota przeciwsztormowe na ujściu Tugi – jak są zbudowane?
Wrota są budowlą hydrotechniczną, która na co dzień pozostaje otwarta, zapewniając rzece normalny przepływ. Konstrukcja składa się z:
● dwóch głównych przejść wodnych o świetle 6,5 m każde, zamykanych w sytuacji zagrożenia cofką,
● jednego przejścia regulacyjnego o świetle 3,0 m, wyposażonego w stalową zasuwę, służącą do kontroli przepływu wody.
Kiedy i dlaczego wrota się zamykają?
Rola wrót zaczyna się w momencie, gdy pojawia się ryzyko cofki od strony Szkarpawy i Zalewu Wiślanego. Najczęściej ma to miejsce podczas silnych wiatrów z kierunków północnych, zwłaszcza gdy towarzyszy im wysoki poziom wody w Bałtyku, co przyspiesza narastanie zagrożenia.
Wrota działają w oparciu o automatykę, która stale monitoruje sytuację hydrologiczną. Gdy poziom wody na Szkarpawie osiąga ok. 0,6 m n.p.m. (stan ostrzegawczy), system automatycznie zamyka wrota. Cały proces trwa około 24 minuty. Jest to działanie zapobiegawcze – ma zadziałać zanim sytuacja stanie się groźna i zmniejszyć napór wody wezbraniowej od strony Szkarpawy.
W szczególnych przypadkach możliwe jest również sterowanie ręczne, np. przy nietypowym przebiegu pogody lub konieczności szybszej reakcji.
Kiedy wrota się otwierają?
Po ustąpieniu sztormu i spadku poziomu wody do bezpiecznych wartości wrota otwierają się automatycznie, a Tuga odzyskuje swobodny odpływ do Szkarpawy. Cały proces jest na bieżąco monitorowany.
Co, jeśli wrota są zamknięte, a poziom wody w Tudze rośnie?
System został zaprojektowany tak, aby nawet przy zamkniętych wrotach nie dopuścić do zalania miasta. Nadmiar wody ma zapewnioną alternatywną drogę odpływu:
1. woda kierowana jest do kanału Pryżnik (automatyczne otwarcie przy 0,65 m n.p.m.),
2. następnie płynie kanałem Linawy,
3. dalej przez przepompownię Chłodniewo w Rybinie trafi a do Szkarpawy, a stamtąd do Zalewu Wiślanego.
Dzięki temu system działa nawet przy intensywnych opadach lub konieczności odpompowywania wody z pól.
Czy to oznacza pełne bezpieczeństwo?
Nie. Trzeba pamiętać, że system bezpieczeństwa Nowego Dworu Gdańskiego to nie tylko wrota na Tudze, ale także wały przeciwpowodziowe na Szkarpawie, Nogacie i Wiśle. Wały te są pod nasiloną presją bobrów, które destabilizują je kopiąc w nich nory. Długotrwałe utrzymywanie się wysokiego poziomu wody (jak w sierpniu 2025 r.) stwarza zagrożenie pękania i przesiąkania ich struktury. To układ naczyń połączonych, który działa skutecznie tylko wtedy, gdy wszystkie jego elementy są sprawne.
Trzeba też zachować solidarność z innymi częściami Żuław delty Wisły, gdzie podobnych zabezpieczeń nie ma.
Jednocześnie nie sposób nie zauważyć, że dzięki wrotom na Tudze skończyły się regularne zalania ogródków i piwnic, które jeszcze kilkanaście lat temu były codziennością. To realna poprawa bezpieczeństwa i jakości życia. Część naukowców zwraca jednak uwagę, że w projektowaniu mogły zostać niedoszacowane długoterminowe prognozy globalnego wzrostu poziomu wód. Najbliższe dekady pokażą, na ile te obawy są zasadne.
Inne wrota przeciwpowodziowe na Żuławach
Czynne wrota przeciwpowodziowe znajdują się m.in.:
● na Motławie przy Kamiennej Śluzie,
● na wejściu do Kanału Piaskowego z Martwej Wisły (działają automatycznie),
● przy śluzach w Białej Górze i Gdańskiej Głowie,
● w Przegalinie, gdzie wrota śluzy od strony Wisły pełnią również funkcję wrót sztormowych.
Nieczynne, historyczne wrota można zobaczyć:
● przy wejściu z Nogatu do Kanału Jagiellońskiego,
● w Marzęcinie (droga do Osłonki), gdzie zostały odrestaurowane przez Gminę Nowy Dwór Gdański.
Ciekawostka z historii
Do dziś niektórzy sądzą, że przed wojną w ujściu Tugi istniały wrota przeciwpowodziowe. W rzeczywistości stał tam most z przęsłem podnoszonym, umożliwiającym żeglugę. Po jego wysadzeniu w 1945 roku nie odbudowano mechanizmu podnoszenia, a przyczółki podniesiono, nadbudowując je na ruinach wcześniejszej konstrukcji. Pozwoliło to na dalszą żeglugę pasażerską i towarową, funkcjonującą na Tudze do lat 60. XX wieku. Uważny obserwator dostrzeże elementy dawnego mostu w obecnej konstrukcji.
O innych wrotach np. na Szkarpawie czy Wiśle Królewieckiej nic nie wiadomo. Był za to pomysł budowy grobli przez Zalew Wiślany i polderyzacji jego zachodniej części ale o tym innym razem.
Metryczka techniczna i finansowania
Rok budowy: 2022 r. Lokalizacja wrót: ujście Tugi do Szkarpawy, gmina Stegna, powiat nowodworski
Zakres ochrony:
● ponad 100 km²,
● ok. 15 000 mieszkańców, w tym Nowy Dwór Gdański.
Dane techniczne:
● żelbetowa budowla hydrotechniczna,
● 3 przęsła (2 × 6,5 m + 1 × 3,0 m z zasuwą),
● sterowanie automatyczne i ręczne,
● automatyczne zamknięcie przy 0,6 m n.p.m.,
● czas zamykania automatycznego: ok. 24 minuty.
Finansowanie w ramach Programu Kompleksowe zabezpieczenie przeciwpowodziowe Żuław – Etap II:
● koszt wrót: ok. 33 mln zł,
● 85% – UE (Fundusz Spójności, POIiŚ 2014–2020), 15% – Skarb Państwa.
Operator: Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie – RZGW w Gdańsku
Gdzie szukać więcej informacji?
● https://www.gov.pl/web/wody-polskie-gdansk/wrota-sztormowe-na-tudze
● https://inzynieria.com/geoinzynieria/zabezpieczenia_przeciwpowodziowe/wiadomosci/65442,zulawy-wislane-wrota-sztormowe-na-tudze-gotowe-jak-dzialaja
www.zulawynafali.pl
FB https://www.facebook.com/profi le.php?id=61575948850979
Stowarzyszenie Miłośników Nowego Dworu Gdańskiego Klub Nowodworski
biuro@klubnowodworski.pl
Rysunek techniczny mostu pochodzi z berlińskiego muzeum architektury.
Page updated
Google Sites
Report abuse